blog: Teun

Stik-stof en zo; geschapen geiten

Teun Biemond

Is er nu echt 17 miljard euro nodig om het stikstof vraagstuk op te lossen? Nee!

En kunnen deze ongelooflijk grote hoeveelheden belastinggeld niet effectiever ingezet worden? Ja!

Hoe dan? Lees en denk eens mee.

Hoge ministeries en dikke trekkers: tegen of met elkaar?

Stikstof houdt Nederland al geruime tijd in een verstikkende greep. What’s in a name. De naamgevers uit de 18e eeuw hebben zich niet voor kunnen stellen dat de naam niet alleen het toen bedoelde letterlijke verstikkende effect weergaf, maar ook dat het een paar eeuwen later de maatschappij politiek en economisch dreigde te verstikken.

Waarom maken we elkaar dol met het éne plan na het andere, het ene nog duurder dan het vorige? Geld kost blijkbaar niets meer, met de negatieve rente kan je het maar beter op maken. Maar mag het dan  nog zinnig besteed worden? En mag er dan ook nog eerlijk met de belanghebbenden omgegaan worden? Enig idee wat al die over elkaar buitelende plannen (zelden geschreven met de laarzen in de klei) doen met mensen die met keiharde (lichamelijke) arbeid een schamele boerenboterham proberen te verdienen?

Of we het als agrarische sector nu leuk vinden of niet; feit is dat de meeste stikstofdepositie afkomstig is van drijfmest. En laten we ook eerlijk zijn: roostervloeren (met als gevolg drijfmest) leken driekwart eeuw geleden een gouden oplossing. Nu moeten we eerlijk toegeven dat het een misgreep van jewelste is geweest. Waar we als gehele maatschappij verantwoordelijkheid voor dragen. We hebben immers massaal de producten uit deze veehouderij gekocht (en zelfs de bouw gesubsidieerd) waardoor de klassieke bedrijfsvoering weggeconcurreerd werd.

Drijfmest veroorzaakt niet alleen teveel stikstofdepositie in N2000 gebieden, het is ook uitermate schadelijk voor stalklimaat en bodemleven. En dus op korte én lange termijn ook voor dier en mens.

Met een beperkt gedeelte van de genoemde 17 miljard euro kan de veehouderij snel (!) haar roostervloeren saneren en omschakelen naar strooisel- en potstallen. De techniek van vandaag de dag hoeft niet meer letterlijk de boer de rug te kosten (wat destijds dé reden was om naar een roostervloer over te stappen).

Een heerlijk stalklimaat, geen klauwproblemen, perfecte mest voor duurzaam bodembeheer, grote vraag naar strooisel als stimulans voor korte ketens tussen veehouderij en akkerbouw (graan + stro voor mest; niets nieuws onder de zon). Nauwelijks nog uitspoeling van mineralen, een opbloeiend bodemleven, volop biodiversiteit, een mooi landschap, enzovoort, enzovoorts. Wat wil je nog meer?

En hoeven we dan helemaal geen discussie meer te voeren over de dieraantallen? Misschien toch wel. Of u nu gelooft dat geiten (en ander vee) geschapen of geëvolueerd zijn, mijn bescheiden mening is dat deze dieren er niet zijn om ze in onnatuurlijk grote groepen binnen te houden. En nog belangrijker: om ze (of de producten ervan) onnadenkend in te grote hoeveelheden op te eten. Laat staan als je niet eens de Hoge ministeries en dikke trekkers: tegen of met elkaar? er voor wilt betalen om deze dieren op een duurzame en diervriendelijke manier te exploiteren. Want dat doen we: we exploiteren dieren. Ik heb daar geen principiële problemen mee, mits verantwoord.

Zo kom ik op mijn laatste punt. Transitie kan alleen slagen als alle partijen (in de keten) de verantwoordelijkheid nemen en bij gaan dragen (dus ook retail, overheden, ngo’s, kennisinstellingen, e.d.). Geschapen geiten; het is een illusie om een transitie er door heen te duwen als we als maatschappij alleen de producent (boer) onder druk zetten. Op welke manier dan ook. Dat roept verzet op, duikgedrag, mogelijk zelfs het niet naleven van wat wettig en betamelijk is. Maar daar vragen we dan ook om als maatschappij.

Eigenlijk is het heel simpel: koop als consument dat wat geproduceerd is op de manier waar je voor staat. Je koopt toch ook geen vies eten? Waarom wil je dan niet betalen voor duurzaam voedsel? Geloof me, eigenlijk is het heel simpel. Ik daag u uit het tegendeel te bewijzen.

Bovenstaand geeft een inkijkje in wat Agrimaco doet. Waar we ons mee bezighouden. Waar we u mee kunnen helpen. Succesvolle transities, bij voorkeur door verbinden en liefst niet met drang of dwang.

Reactie? Graag! t.biemond@agrimaco.nl